Conditio sine qua non betekent een noodzakelijke voorwaarde: zonder die voorwaarde zou het gevolg niet zijn ontstaan. Bij letselschade gebruiken juristen het CSQN-verband om te onderzoeken of de schade ook zonder het ongeval of de fout zou zijn ontstaan. Het is een toets voor oorzakelijk verband, niet meteen een oordeel over wie moet betalen of hoeveel.
Je komt ook de spelling condicio sine qua non tegen. In deze juridische context gaat het om dezelfde vraag: wat zou er zijn gebeurd als we de gebeurtenis waarop de aansprakelijkheid berust, wegdenken? Is de betreffende schade dan uitgebleven, dan wijst dat op een noodzakelijk oorzakelijk verband. De feiten waarop deze vergelijking berust, moeten wel worden onderbouwd.
Een uitlegvoorbeeld: na een aanrijding heb je door armletsel hulp nodig bij boodschappen. Als je deze boodschappen zonder aanrijding zelf zou hebben gedaan, ondersteunt dat het verband tussen het ongeval en de extra hulpbehoefte. Of de aanrijding het letsel heeft veroorzaakt en welke hulp voor vergoeding in aanmerking komt, moet nog afzonderlijk worden beoordeeld.
In gewoon taalgebruik is een sine qua non een onmisbare voorwaarde. Dat zegt nog niet dat die voorwaarde op zichzelf voldoende is. Een noodzakelijke stap kan samengaan met andere voorwaarden. Op deze pagina bespreken we de civielrechtelijke toepassing bij letselschade, niet de afzonderlijke regels van het strafrecht.
NIVRE Register-Expert
“Als je de richting van de wind niet kunt veranderen, verander dan de stand van je zeilen.”
NIVRE Register-Expert
"Een opgever wint nooit en een winnaar geeft nooit op"
NIVRE Register-Expert
"There is no elevator to succes, you need to take the stairs."
De aangesproken partij hoeft niet zonder meer schade te vergoeden die ook zonder de betreffende gebeurtenis zou zijn ontstaan. Daarom onderzoeken we bijvoorbeeld welke inkomsten je naar verwachting zonder ongeval zou hebben gehad. Dat is iets anders dan alleen vaststellen hoeveel je vóór het ongeval verdiende.
Eerdere klachten en toekomstige ontwikkelingen kunnen bij die vergelijking relevant zijn. Ze mogen niet zomaar worden ingevuld. In een arrest uit 2015 over toekomstige arbeidsuitval vond de Hoge Raad de aanname dat iemand later toch zou uitvallen onvoldoende gemotiveerd. Dat een vergelijkbare reactie op andere gebeurtenissen niet uitgesloten was, was daarvoor niet genoeg.
Ook wanneer een gebeurtenis schade heeft veroorzaakt, moet er een juridische grond bestaan om een ander daarvoor aan te spreken. Een ongeval bewijst op zichzelf geen onrechtmatig handelen of andere aansprakelijkheidsgrond. Lees voor de bredere beoordeling de uitleg over causaal verband bij letselschade.
Het CSQN-verband vraagt of de schade zonder de gebeurtenis ook zou zijn ontstaan. Artikel 6:98 BW gaat over welke schade juridisch aan de aansprakelijke partij wordt toegerekend. Daarbij tellen onder meer de aard van de aansprakelijkheid en de schade mee. Het ontbreken van CSQN betekent dus niet simpelweg dat de schade ‘te ver weg’ ligt; dat haalt twee verschillende vragen door elkaar.
De wegdenktoets lost niet ieder causaliteitsprobleem op. Voor sommige situaties kent het recht bijzondere regels. Artikel 6:99 BW ziet bijvoorbeeld op schade die door ten minste één van meerdere gebeurtenissen is ontstaan, terwijl voor iedere gebeurtenis een andere persoon aansprakelijk is. Onder de wettelijke voorwaarden rust dan op ieder de vergoedingsplicht, tenzij die persoon bewijst dat diens gebeurtenis de schade niet veroorzaakte.
Dat is geen algemene regel dat alle denkbare veroorzakers moeten betalen. Ook de omkeringsregel heeft eigen voorwaarden. Het ontbreken van eenvoudig direct bewijs is daarom aanleiding om de bewijspositie te onderzoeken, niet om onmiddellijk succes of afwijzing te voorspellen.
Super vriendelijk personeel ,behulpzaam, Empatisch en accuraat Vragen worden snel en duidelijk uitgelegd. Goede bemiddeling tussen beide partijen Neemt veel stress en ongemakken uit handen! We zijn jullie erg dankbaar voor de goede zorgen en afhandeling. Met vriendelijke groet. Dhr C.van prooijen
Ik ben ontzettend goed geholpen door Sogand Gholamalian tijdens mijn letselschadezaak. Ze heeft mij vanaf het begin goed begeleid, ondersteund en altijd duidelijk geïnformeerd over de voortgang. Ik voelde me serieus genomen en kon altijd met mijn vragen bij haar terecht. Heel erg bedankt voor de goede hulp en inzet! Zeker een aanrader.
Dossier behandeld door Sogand Gholamalian. Ze is erg behulpzaam en weet wat ze doet. Super geholpen!
Dhr. Khan heeft mij uitstekend bijgestaan tijdens mijn proces, hij heeft zijn uiterste best gedaan en is intensief betrokken geweest om het beste uitkomst te realiseren. Bij deze nogmaals dank voor alle inzet en goede contact momenten!
Sogand heeft mij heel goed geholpen na mijn ongeluk. Heel erg bedankt voor u hulp.
Echt een top ervaring! Proffesioneel en snel geregeld. Bedankt RN letselschade🫶🏼👍
Ik ben de afgelopen 2 jaar ontzettend goed geholpen.Dankzij Ridvan Sevinç ben ik altijd goed begeleid en werd alles duidelijk uitgelegd. Ik ben erg tevreden over de hulp en inzet. Zeker een aanrader
Ik ben ontzettend tevreden over de hulp die ik heb gekregen van deze schadeletselspecialist. Vanaf het eerste contact werd ik professioneel, deskundig en met veel begrip begeleid. Het hele proces werd duidelijk uitgelegd en ik voelde me altijd serieus genomen. Dankzij hun inzet en expertise is mijn zaak uitstekend afgehandeld. Ze stonden steeds voor mij klaar om vragen te beantwoorden en hielden mij goed op de hoogte van de voortgang. Ik ben hen erg dankbaar voor alle ondersteuning en kan deze specialist van harte aanbevelen aan iedereen die professionele hulp nodig heeft bij letselschade. Een speciale dank gaat uit naar Fhatima. Haar betrokkenheid, geduld, professionaliteit en persoonlijke aandacht hebben voor mij echt het verschil gemaakt. Ze heeft mij gedurende het hele traject uitstekend begeleid en gaf mij altijd het gevoel dat ik in goede handen was. Daar ben ik haar enorm dankbaar voor. Nogmaals hartelijk dank voor alles wat jullie voor mij hebben gedaan! 🙏😊
Super geholpen door mevrouw de Jongh Snel vriendelijk een een mooi eind resultaat
We verzamelen de beschikbare feiten over het incident, de klachten en de schade. Met relevante medische informatie en zo nodig deskundige inbreng vergelijken we de situatie met en zonder de gebeurtenis. Volgens de hoofdregel van artikel 150 Rv moet degene die zich op rechtsgevolgen beroept de bijbehorende feiten bewijzen, behoudens uitzonderingen.
RN beoordeelt welke feiten worden betwist, welke stukken ontbreken en of een bijzondere regel relevant is. Als overleg niet tot een oplossing leidt, bespreken we een passende procesroute en eventuele inschakeling van een advocaat. Niet iedere zaak vraagt hetzelfde onderzoek of dezelfde procedure.
Als het vereiste verband niet vaststaat en geen toepasselijke bijzondere regel uitkomst biedt, kan de betreffende schade niet op die grond worden verhaald. Laat eerst onderzoeken of het om ontbrekende gegevens, een betwist bewijsstuk of werkelijk ontbrekend verband gaat. Dat zijn verschillende situaties.
Met een samenhangende onderbouwing van de toedracht, klachten, beperkingen en schade. Denk aan verklaringen, relevante medische informatie, werkgegevens en kostenstukken. Welk bewijs voldoende is, hangt af van de concrete betwisting. Een eigen tijdlijn kan helpen, maar vervangt geen noodzakelijke medische beoordeling.
CSQN gaat over de noodzakelijke oorzaak. Juridische toerekening begrenst welke gevolgen voor rekening van de aansprakelijke partij komen. Medische causaliteit betreft de beoordeling van het verband vanuit medische kennis. Het verschil is dus niet simpelweg ‘direct’ tegenover ‘indirect’.
Bij de bespreking van causaal verband worden beide schrijfwijzen gebruikt voor de noodzakelijke-voorwaardetoets. De afkorting is CSQN. Welke spelling in een brief staat, verandert de inhoud van die toets niet.
Twijfel je over het bewijs in jouw zaak? Laat je causaliteitsvraag door RN beoordelen. We bespreken de mogelijkheden, onzekerheden en kostenafspraken voordat je over verdere stappen beslist.
RN Letselschade
Oorspronkelijk gepubliceerd op
9:00 tot 21:00 online